De verkiezingsuitslag van 2025 toont een opmerkelijk gegeven: de VHP onder leiding van president Chandrikapersad Santokhi wist, ondanks forse kritiek op zijn regeerperiode, het vertrouwen van een substantieel deel van het electoraat te behouden. Deze uitkomst roept de terechte vraag op: Waarom heeft de VHP het zo goed gedaan, ondanks de vele tegenstanders en het dalende vertrouwen in de regering?

Het verleden van Bouterse

Het Tori Collectief identificeerde drie kernfactoren: Collectief geheugen van het volk: de Bouterse-erfenis weegt zwaar. Hoewel het wanbeleid en de economische misère van de afgelopen jaren onder Santokhi niet onbesproken zijn gebleven, speelt het verleden onder Desi Bouterse een doorslaggevende rol. Voor velen bleef zijn regeerperiode synoniem met:

Grootschalige corruptie, het verdwijnen van staatsmiddelen, strafrechtelijke veroordelingen (waaronder het vonnis voor de Decembermoorden)

Internationaal isolement en diplomatieke schade

Het volk heeft dat niet vergeten. In de collectieve volksgeest leeft de vrees dat een terugkeer van de NDP, ondanks de nieuwe leiding een terugval zou betekenen naar instabiliteit, angst en wanorde.

Het voordeel van de twijfel: “beter een fout dan een terugval.”

De VHP werd door veel kiezers niet zozeer gekozen uit enthousiasme, maar uit een gevoel van relatieve veiligheid. In gesprekken met het volk, buurtgroepen en kiezerspanels kwam één rode draad telkens terug: “Ja, Santokhi heeft fouten gemaakt. Maar beter een man die zijn best doet en fouten maakt, dan een partij die met het verleden is besmet.”

De kiezer koos in feite voor het minst slechte scenario. Het was een strategische keuze, geen ideologische. Men gaf Santokhi geen wit voetje, maar een tweede kans, zij het met ingehouden adem.

Aanhoudend wantrouwen jegens de paarse partij

Hoewel de NDP-campagne voerde met een nieuwe leider, Jennifer Geerlings-Simons, kon zij zich niet overtuigend losmaken van het Bouterse-verleden. Er waren te veel herinneringen aan machtsmisbruik.

Verhalen van burgers die geleden hebben onder het beleid, onbeantwoorde vragen over vermiste gelden, mensenrechten en onopgeloste dossiers.

Het vertrouwen in de NDP is nog niet hersteld. Veel kiezers beschouwen de partij als een onbetrouwbare erfgenaam van een onverteerd verleden.

Controverses rond Jennifer Simons

Jennifer Simons wordt al jaren beschouwd als de politieke erfgenaam van Désire Delano Bouterse. Haar intellectuele bagage, jarenlange ervaring en internationale uitstraling maken haar tot een gerespecteerd figuur, zowel binnen de NDP als daarbuiten. In het licht van de groeiende wens naar vrouwelijk leiderschap in Suriname, speelt dit in haar voordeel.

Toch is haar politieke loopbaan niet zonder controverses. Een voorbeeld is haar verkiezing in 2010 tot voorzitter van De Nationale Assemblée. Simons werd verkozen met 26 van de 51 stemmen. De Mega Combinatie bestaande uit: NDP, PALU, KTPI en NS beschikte op dat moment over 23 zetels. Simons ontving dus drie extra stemmen van buiten de coalitie. Tegelijkertijd kreeg haar tegenkandidaat, Ruth Wijdenbosch van het Nieuw Front, 24 stemmen. Eén stem werd ongeldig verklaard.

De extra stemmen die Simons ontving, leidden tot vermoedens van politieke verraad, mogelijke omkoping of geheime onderhandelingen. Hoewel nooit concreet bewijs van onregelmatigheden is geleverd, blijft de gebeurtenis tot op heden een onderwerp van debat. De politieke sfeer rond die verkiezing werd gekenmerkt door spanningen, strategische deals en interne verschuivingen binnen het parlement.

Steun voor Bouterse als president

Nadat Jennifer Simons was gekozen als parlementsvoorzitter, moest het parlement ook stemmen over de verkiezing van de president. De bredere politieke ontwikkelingen rond de verkiezing van Bouterse als president zorgden voor meer controverses en speculaties over geheime afspraken. Bouterse had geen gegarandeerde tweederdemeerderheid, maar kreeg onverwachts steun van bepaalde parlementariërs buiten zijn coalitie. Er gingen ook hier geruchten over achterkamergesprekken en politieke deals. Gedurende de regeerperiode van Simons als DNA-voorzitter van 2010 tot 2020, waren er regelmatig verschuivingen van parlementariërs tussen partijen.

Simons en de NDP-militaire vleugel

Het leiden van een partij als de NDP, met haar militaire wortels, is geen eenvoudige taak. Simons wordt gezien als iemand die de ideologie van Bouterse en de idealen van de revolutie begrijpt. Zij zag in hem een ongeslepen diamant, die mits omringd door de juiste mensen kon uitgroeien tot een schitterende leider. Hoewel Bouterse voor sommigen een leidsman en voor anderen een onderdrukkend heerser is, stond dit haar toetreding tot de NDP niet in de weg. Ze erkent de misstappen van de revolutie, maar ziet deze als onderdeel van het bredere politieke proces.

De leerling overtreft de meester?

Jennifer Simons heeft onder Bouterse veel geleerd en haar ambitie reikt ver. De vraag is of zij als leerling haar meester zal overtreffen. Vanaf haar intrede in de partij vestigde ze meteen de aandacht op zichzelf, groeide door tot bestuurslid, ondervoorzitter en uiteindelijk voorzitter van de NDP.

Conclusie

De VHP heeft geprofiteerd van de schaduw van Bouterse die nog steeds over het Surinaamse politieke landschap hangt. Niet per se door uitmuntend beleid, maar doordat zij als het minst gevreesde alternatief werd gezien. Deze uitslag is dus geen zege van populariteit, maar een politiek signaal van het volk:

“Wij vergeten niet. Wij vergeven met moeite. En wij hopen op beter.”

De ware opdracht voor Santokhi II als hij een regering kan vormen is dan ook niet triomferen, maar herstellen van vertrouwen.

Henk Doelwijt