CampusEditor1

Santokhi, Simons, Brunswijk, Reyme, Somohardjo, Asabina, kondreman alontu kaka yu yesi arki tori: Nationale verzoening is geen keuze, het is een plicht https://youtu.be/htK5kQ_e7pU Ingezonden opiniestuk Apostel Carlo Lansdorf is actief in de Surinaamse samenleving als bruggenbouwer, opiniemaker en pleitbezorger van nationale verzoening. Voor uw gemak lieten wij de tekst inspreken “De aarde onder onze voeten, Surinaamse grond roept. Niet met de stem van het verleden alleen, maar met de dringende adem van de toekomst. Opo kondreman un opo. En toch lijken wij, kinderen van dezelfde bodem, doof voor deze roep. Verdeeldheid heeft zich als een sluier gelegd over ons geliefde land, niet geweven door het volk, maar door zij die beweren het te dienen. Als zoon van dit land, als burger met geweten, als stem van de stille meerderheid, spreek ik uit wat velen voelen maar weinigen durven te zeggen: Suriname kan niet verder als het volk verdeeld blijft, als de wonden van haat niet worden geheeld met de balsem van vergeving.” Het toneel van de politiek “We zagen het: politici die gisteren nog gif spuugden, die hun opponenten voor alles en nog wat uitmaakten.  Vandaag poseren ze, hand in hand, onder één vlag van coalitie. Niet vanwege boetedoening. Niet vanwege inzicht. Maar vanwege macht. Vanwege baantjes. Vanwege postjes. Er is geen oprechte verzoening geweest. Geen schuldbelijdenis. Geen poging tot heling van het verdeelde hart van de natie. Zo’n samenwerking is een pact zonder ziel. Een huwelijk zonder liefde. Een brug die gebouwd wordt met rot hout. En wij, het volk, zullen degenen zijn die in de afgrond storten wanneer die brug het begeeft.” Verzoening begint niet met papier, maar met het hart “Echte nationale ontwikkeling kan nooit plaatsvinden zonder nationale verzoening. Dat is geen vrome wens. Dat is een wetmatigheid. Een verdeeld volk blijft in cirkels ronddolen als krabben in een ton, elkaar naar beneden trekkend. Wij hebben elkander nodig: Hindostanen, Marrons, Javanen, Inheemsen, Creolen, Boeroes allemaal zijn wij een deel van de puzzel die Suriname heet. Het is tijd dat onze leiders, niet slechts de politici maar ook de religieuze, de culturele, de maatschappelijke de moed vinden om hun fouten te erkennen. Niet met omwegen, niet in achterkamers, maar openlijk. Eerlijk. Nederig. Het volk verdient verantwoording. En het volk is ook klaar om te vergeven maar alleen als de vraag om vergeving oprecht is.” Het koloniale script herschrijven Verdeel en heers dat was het script van onze onderdrukkers. Zij trokken lijnen tussen ons: etnisch, sociaal, economisch. En wij, generaties later, her spelen nog steeds hun toneelstuk. Het is tijd om het doek te laten vallen voor die oude tragedie. Suriname moet een nieuw verhaal schrijven, één waarin wij samen de pen vasthouden. Dat verhaal begint met verzoening. Niet als sentiment, maar als fundament. Niet als zwakte, maar als kracht. Want alleen wie de ander durft te omarmen, ook al dacht hij ooit in hem een vijand te zien, kan bouwen aan iets wat blijft. Tot slot: een oproep, geen klacht Aan u, leiders van Suriname: neem het voortouw. Laat uw daden spreken vóór uw woorden. Loop niet achter opiniepeilingen aan, maar wees moreel kompas. Buig uw hoofd niet voor macht, maar hef het op voor waarheid. Aan het volk van Suriname: laten wij ook onze rol vervullen. Laat ons waakzaam zijn, maar niet verbitterd. Laat ons kritisch zijn, maar ook vergevingsgezind. Want een volk dat zichzelf vergeeft, bouwt een toekomst zonder ketenen. Suriname roept. Niet om haat, niet om macht. Maar om heling. Un opo. Sranangron e kari un.

Van koloniale ketens tot kunstmatige kaders https://youtu.be/2gg-_PSeXuY 2025 is een bijzonder jaar voor Suriname. Op 25 mei vinden de Algemene Vrije en Geheime Verkiezingen plaats, op 25 november zal de Republiek stilstaan bij 50 jaar onafhankelijkheid. Het land, geteisterd door economische en andere malaise, lijkt op een kookpunt te staan. Tegelijkertijd sluipt een nieuwe macht onze samenleving binnen: Kunstmatige Intelligentie (AI). Een fenomeen dat zowel hoop als dreiging in zich draagt. Terwijl de verkiezingscampagnes aanzwellen, rijst de vraag: Zijn wij klaar voor de stille revolutie van AI? De geest van het verleden  “Het woord slavernij komt nergens voor in de annalen van de geschiedenis van De Nederlandsche Bank,” stelde historicus Karwan Fatah Black. De bank kijkt door een Nederlandse bril, zeggen velen. De geschiedenis van Suriname is niet geschreven in cijfers, doch in bloed en ketens. De financiële wortels van onze afhankelijkheid reiken terug tot 1667, toen Abraham Crijnssen voet aan wal zette in Suriname. De Geoctroyeerde West-Indische Compagnie verhief zich tot eigenaar van de kolonie, een onderneming gehuld in meedogenloosheid. Slavernij was geen fout van de geschiedenis, maar een bouwsteen van het systeem. Met de oprichting van de Geoctrooieerde Sociëteit van Suriname in 1683 werd deze macht verder verstevigd. Zelfs toen de West-Indische Compagnie in 1863 werd opgeheven en de Nederlandsche Bank ontstond, bleef het financiële geheel van belemmerende bepalingen en maatregelen bestaan. Van plantage tot platform  Na de afschaffing van de slavernij werd Curaçao een spil in het koloniale netwerk. Via bedrijven als de Curaçaose Handelmaatschappij kortweg CHM genoemd, later Ceteco, werden de koloniën met economische touwen aan elkaar gebonden. Deze CHM geboren in de nadagen van het koloniale tijdperk, was een economische spil onder Nederlands toezicht en speelde een belangrijke rol in de handel en industriële ontwikkeling van de Nederlandse Antillen, met name Curaçao. Ze hield zich bezig met import, export, scheepvaart, olieproducten en allerlei commerciële activiteiten, een ware koopliedenmachine in tropenzonlicht gehesen. Na de Tweede Wereldoorlog werd het koloniaal systeem geherstructureerd. Showroomwinkels, ontwikkelingshulp met strikte clausules, ingenieursbureaus, alles rook naar afhankelijkheid. De militaire coup van 1980 gooide roet in het eten, maar de netwerken bleven. Tot op de dag van vandaag zijn de structuren van economische overheersing niet verdwenen. Ze hebben enkel een nieuwe vorm aangenomen. De onzichtbare ketting van AI als koloniale kracht Vandaag liggen er geen slavenschepen meer op de Surinamerivier. Maar er is een digitale vloot, algoritmen, apps, sensoren, servers. En opnieuw zijn wij gebruikers, geen eigenaren maar velddienaren in het digitale domein. Onze data, wie we zijn, wat we voelen, waar we gaan wordt verzameld, verwerkt en verkocht. Zoals eens onze arbeid op plantages werd geëxploiteerd, zo wordt nu onze digitale aanwezigheid uitgewonnen. Wat is het verschil tussen een plantage en een platform, als jij werkt en een ander de opbrengst krijgt? De slavernij van toen wordt nu herhaald via digitale paden. Toestemming wordt verkregen via gebruiksvoorwaarden, niet via zweepslagen. Maar de essentie blijft: verlies van controle. AI: vriend of vijand?  Artificiële Intelligentie heeft voordelen: Efficiëntie in werkprocessen, verbeterde gezondheidszorg, gepersonaliseerd onderwijs maar ook nadelen: banenverlies, privacy-schending, creativiteitsverstikking en discriminatie via data. AI is als een mes: nuttig in de handen van een kok, dodelijk in de handen van een roofridder. De vraag is: Wie hanteert het? En in wiens belang? AI en spionage het oog dat nooit slaapt  Spionage is geëvolueerd. Geen microfoons meer verborgen in een kast, maar algoritmen die e-mails lezen, zoekopdrachten analyseren en gedrag voorspellen. AI spioneert sneller dan elke James Bond. Grootmachten gebruiken deze technologie om invloed uit te oefenen, ook op kleine landen. Suriname lijkt misschien onbelangrijk, maar onze data is goud waard: politieke voorkeuren, mijnbouwgegevens, contracten. Wie data bezit, bezit macht. Suriname is een datakolonie geworden. Digitale afhankelijkheid de nieuwe slavernij  We worden opnieuw onderworpen, niet met kettingen van ijzer, maar met codes en schermen. AI-systemen worden getraind op onze data, maar gebouwd met buitenlands kapitaal. Onze kinderen gebruiken gratis apps die hun gedrag leren. Onze regeringen kopen ‘slimme’ systemen van buitenlandse Tech bedrijven. Onze stem in de Verenigde Naties, onze politiek, ons bankverkeer, onze communicatie, allemaal onder indirecte controle van digitale systemen die we niet begrijpen. Wat kunnen wij doen?  Onderwijs hervormen, van lezen en schrijven naar coderen en begrijpen. Data beschermen, onze informatie is nationale rijkdom. Wetten opstellen, digitale grenzen zijn even belangrijk als fysieke. Bewustzijn kweken, alleen wie begrijpt, kan zich verdedigen. De vrijheid bewaren Vrijheid is geen geschenk. Het is een vuur dat steeds opnieuw gevoed moet worden. Slavernij is niet alleen iets van het verleden, het is een vorm die steeds verandert. Van ketting naar code. Van zweep naar algoritme. De toekomst van Suriname hangt niet af van technologie, maar van de geest waarmee we haar gebruiken. Laat ons bouwen aan een AI die ons dient, niet overheerst. Laat ons kinderen onderwijzen, niet conditioneren. En bovenal: laat ons nooit vergeten wie we zijn. Wat is vrijheid, als je niet weet dat je niet vrij bent? Het oog dat nooit sluit Het oog dat nooit meer knippert Hangt zwevend in de lucht Geen vleugel slaat er omheen Geen adem slaat het stuk   Het kijkt niet met genade Het telt en weegt en weet Uw schaduw op het trottoir Uw stem, uw eed, uw leed   Een flardje van uw zinnen Een klik, een traan, een lach Wordt opgeslagen ergens In een koude, stalen schacht Geen agent die bespied Maar een stilte die alles hoort In elk land, in elke straat en hoek   Een moeder zegt een wiegelied Een kind speelt met zijn hond AI luistert, leunt en leert Tot zelfs uw dromen zijn verpand   O mens, gij zijt nog meester Maar geef niet blind de teugel Want als het paard zelf rijden kan Komt het terug met ijzeren vleugel   Onze e-mails worden gelezen Ons geld wordt gevolgd Ze spioneren met AI, zegt men Waar is de afluistermicrofoon gebleven   Een afluistermicrofoon hoort één gesprek AI hoort alles en onthoudt alles Een zoekopdracht Een verkeerde hashtag En een algoritme zet u op een lijst   Geen aanklacht.

Chandrikapersad Santokhi van de VHP heeft goed gescoord ondanks felle tegenstand Waarom? https://youtu.be/OeEA5bjjSEQ De verkiezingsuitslag van 2025 toont een opmerkelijk gegeven: de VHP onder leiding van president Chandrikapersad Santokhi wist, ondanks forse kritiek op zijn regeerperiode, het vertrouwen van een substantieel deel van het electoraat te behouden. Deze uitkomst roept de terechte vraag op: Waarom heeft de VHP het zo goed gedaan, ondanks de vele tegenstanders en het dalende vertrouwen in de regering? Het verleden van Bouterse Het Tori Collectief identificeerde drie kernfactoren: Collectief geheugen van het volk: de Bouterse-erfenis weegt zwaar. Hoewel het wanbeleid en de economische misère van de afgelopen jaren onder Santokhi niet onbesproken zijn gebleven, speelt het verleden onder Desi Bouterse een doorslaggevende rol. Voor velen bleef zijn regeerperiode synoniem met: Grootschalige corruptie, het verdwijnen van staatsmiddelen, strafrechtelijke veroordelingen (waaronder het vonnis voor de Decembermoorden) Internationaal isolement en diplomatieke schade Het volk heeft dat niet vergeten. In de collectieve volksgeest leeft de vrees dat een terugkeer van de NDP, ondanks de nieuwe leiding een terugval zou betekenen naar instabiliteit, angst en wanorde. Het voordeel van de twijfel: “beter een fout dan een terugval.” De VHP werd door veel kiezers niet zozeer gekozen uit enthousiasme, maar uit een gevoel van relatieve veiligheid. In gesprekken met het volk, buurtgroepen en kiezerspanels kwam één rode draad telkens terug: “Ja, Santokhi heeft fouten gemaakt. Maar beter een man die zijn best doet en fouten maakt, dan een partij die met het verleden is besmet.” De kiezer koos in feite voor het minst slechte scenario. Het was een strategische keuze, geen ideologische. Men gaf Santokhi geen wit voetje, maar een tweede kans, zij het met ingehouden adem. Aanhoudend wantrouwen jegens de paarse partij Hoewel de NDP-campagne voerde met een nieuwe leider, Jennifer Geerlings-Simons, kon zij zich niet overtuigend losmaken van het Bouterse-verleden. Er waren te veel herinneringen aan machtsmisbruik. Verhalen van burgers die geleden hebben onder het beleid, onbeantwoorde vragen over vermiste gelden, mensenrechten en onopgeloste dossiers. Het vertrouwen in de NDP is nog niet hersteld. Veel kiezers beschouwen de partij als een onbetrouwbare erfgenaam van een onverteerd verleden. Controverses rond Jennifer Simons Jennifer Simons wordt al jaren beschouwd als de politieke erfgenaam van Désire Delano Bouterse. Haar intellectuele bagage, jarenlange ervaring en internationale uitstraling maken haar tot een gerespecteerd figuur, zowel binnen de NDP als daarbuiten. In het licht van de groeiende wens naar vrouwelijk leiderschap in Suriname, speelt dit in haar voordeel. Toch is haar politieke loopbaan niet zonder controverses. Een voorbeeld is haar verkiezing in 2010 tot voorzitter van De Nationale Assemblée. Simons werd verkozen met 26 van de 51 stemmen. De Mega Combinatie bestaande uit: NDP, PALU, KTPI en NS beschikte op dat moment over 23 zetels. Simons ontving dus drie extra stemmen van buiten de coalitie. Tegelijkertijd kreeg haar tegenkandidaat, Ruth Wijdenbosch van het Nieuw Front, 24 stemmen. Eén stem werd ongeldig verklaard. De extra stemmen die Simons ontving, leidden tot vermoedens van politieke verraad, mogelijke omkoping of geheime onderhandelingen. Hoewel nooit concreet bewijs van onregelmatigheden is geleverd, blijft de gebeurtenis tot op heden een onderwerp van debat. De politieke sfeer rond die verkiezing werd gekenmerkt door spanningen, strategische deals en interne verschuivingen binnen het parlement. Steun voor Bouterse als president Nadat Jennifer Simons was gekozen als parlementsvoorzitter, moest het parlement ook stemmen over de verkiezing van de president. De bredere politieke ontwikkelingen rond de verkiezing van Bouterse als president zorgden voor meer controverses en speculaties over geheime afspraken. Bouterse had geen gegarandeerde tweederdemeerderheid, maar kreeg onverwachts steun van bepaalde parlementariërs buiten zijn coalitie. Er gingen ook hier geruchten over achterkamergesprekken en politieke deals. Gedurende de regeerperiode van Simons als DNA-voorzitter van 2010 tot 2020, waren er regelmatig verschuivingen van parlementariërs tussen partijen. Simons en de NDP-militaire vleugel Het leiden van een partij als de NDP, met haar militaire wortels, is geen eenvoudige taak. Simons wordt gezien als iemand die de ideologie van Bouterse en de idealen van de revolutie begrijpt. Zij zag in hem een ongeslepen diamant, die mits omringd door de juiste mensen kon uitgroeien tot een schitterende leider. Hoewel Bouterse voor sommigen een leidsman en voor anderen een onderdrukkend heerser is, stond dit haar toetreding tot de NDP niet in de weg. Ze erkent de misstappen van de revolutie, maar ziet deze als onderdeel van het bredere politieke proces. De leerling overtreft de meester? Jennifer Simons heeft onder Bouterse veel geleerd en haar ambitie reikt ver. De vraag is of zij als leerling haar meester zal overtreffen. Vanaf haar intrede in de partij vestigde ze meteen de aandacht op zichzelf, groeide door tot bestuurslid, ondervoorzitter en uiteindelijk voorzitter van de NDP. Conclusie De VHP heeft geprofiteerd van de schaduw van Bouterse die nog steeds over het Surinaamse politieke landschap hangt. Niet per se door uitmuntend beleid, maar doordat zij als het minst gevreesde alternatief werd gezien. Deze uitslag is dus geen zege van populariteit, maar een politiek signaal van het volk: “Wij vergeten niet. Wij vergeven met moeite. En wij hopen op beter.” De ware opdracht voor Santokhi II als hij een regering kan vormen is dan ook niet triomferen, maar herstellen van vertrouwen. Henk Doelwijt

Deel 9 van 9 Voorlichting over ressortraad en districtsraadPolitieke educatie als fundament van bewust kiesgedrag Met de invoering van één nationale kieskring werd het stemproces eenvoudiger, maar ook afstandelijker. Kiezers kiezen uit lange lijsten, met kandidaten die zij vaak niet persoonlijk kennen. Kiesvoorlichting moet niet alleen praktisch zijn (hoe stem ik?), maar ook inhoudelijk (waarom stem ik, en op wie?). Een stem is geen wegwerpartikel, het is de sleutel tot vertegenwoordiging. Voer structurele voorlichting in over de rol en betekenis van ressortraad en districtsraad. Dit voorkomt apathie en stimuleert weloverwogen stemgedrag. Burgers verdienen het om te weten wie hen vertegenwoordigt en wat hun stem werkelijk betekent.   Henk Doelwijt

Deel 8 van 9 Van district naar natieEén stem, één gewicht De hervorming van het kiesstelsel in Suriname was geen louter technische ingreep, maar een historische correctie. Waar vroeger een stem in het ene district meer waard was dan in het andere, heerst nu gelijkwaardigheid. Elke stem telt even zwaar.Partijen kunnen hun machtspositie niet langer veiligstellen door enkel te mikken op dunbevolkte districten. Politieke programma’s moeten inclusiever worden. Kandidaten moeten een breder draagvlak zoeken. Hoe zorgen we ervoor dat deze nationale eenheid niet ten koste gaat van lokale zichtbaarheid? Terwijl de Nationale Assemblee landelijk verkozen wordt, blijven de ressortraadsleden het anker in de gemeenschap. Koester dat anker. Henk Doelwijt

Deel 7 van 9 Onzichtbare heldenWaarom lokale vertegenwoordigers media-aandacht verdienen In campagnes en politieke debatten ligt de focus haast uitsluitend op de president en de leden van De Nationale Assemblée. De ressortraadsleden verdwijnen in de schaduw. Deze mediale verwaarlozing heeft verstrekkende gevolgen voor hun erkenning, effectiviteit en moraal. Media kunnen een correctieve rol spelen. Lokale radio, sociale media en dagbladen moeten ressortraadsleden tonen in hun werk, dilemma’s, successen en fouten. Want alleen wie gezien wordt, wordt begrepen. En wie begrepen wordt, krijgt draagvlak. Start een nationale mediacampagne over lokaal bestuur. Niet als bijzaak, maar als structureel onderdeel van publieke communicatie. Want een stem die niet gehoord wordt, sterft weg. Henk Doelwijt

Deel 6 van 9 Geroezemoes in de marge of stem van het volk?De toekomst van de ressortraad Dit essay is een manifest voor herwaardering. Niet alleen in beleid, maar ook in beeldvorming, scholing en burgersensibilisering. Laat de ressortraad niet langer een figurant zijn op het bestuurlijke toneel. Geef hen de plek, middelen en aandacht die passen bij hun verantwoordelijkheid. Ressortraadsleden mogen adviseren, maar zelden beslissen. Ze signaleren, maar bepalen niet. En als de landelijke media alleen de president en parlementariërs tonen, verdwijnt de rest in het geroezemoes. Toch zijn het juist deze raden die de nood van de buurten kennen. Wie een huis bouwt, begint niet met het dak. Zij vormen het basale weefsel van de gemeenschap: aanspreekbaar, zichtbaar en onvervangbaar. Henk Doelwijt