May 28, 2026

Dak- en thuislozen in Suriname Barmhartigheid alleen is niet genoeg Het dak- en thuislozenprobleem speelt al jaren in Suriname. Het is geen nieuw verschijnsel en ook geen probleem dat van de ene dag op de andere is ontstaan. Opeenvolgende regeringen hebben op verschillende momenten geprobeerd om deze heuse maatschappelijke noodsituatie tegen te gaan. Soms gebeurde dat via tijdelijke opvang. Soms via voedselverstrekking. Soms via religieuze en particuliere initiatieven. Soms via plannen voor opvang buiten Paramaribo. En soms via pogingen om mensen te resocialiseren.   Nieuwe aandacht onder de regering-Simons   De regering-Simons-Rusland heeft aandacht voor de steeds verslechterde toestand van deze groep landgenoten. Binnen deze bestuurlijke context wordt het vraagstuk niet langer alleen gezien als een sociaal probleem, maar ook als een veiligheids-, gezondheids-, woon- en menswaardigheidsvraagstuk. Dat is van betekenis, omdat het dak- en thuislozenvraagstuk niet los kan worden gezien van veiligheid, openbare orde, volksgezondheid, maatschappelijke rust en menselijke waardigheid. Veiligheidsadviseur ( oud-commissaris van Politie Omar Terborg ) trekt daarbij de kar.   Veel organisaties, maar weinig gezamenlijke regie   Er zijn in Suriname tientallen instituten, organisaties, kerkgenootschappen, stichtingen, serviceclubs en individuele burgers die zich op hun manier ontfermen over deze minbedeelden. Men brengt eten. Men deelt kleding uit. Men biedt soms tijdelijk onderdak. Men probeert een zieke naar de dokter te brengen. Men bidt, helpt, troost en ondersteunt. Dat is waardevol. Het toont dat Surinamers barmhartig zijn. Maar het toont ook de zwakte van de aanpak. Iedereen trekt zijn eigen kar. Individualisme speelt hoogtij. Structurele samenwerkingsvormen ontbreken te vaak.   Het ontbreken van een nationale benadering   Wat ontbreekt, is een uniforme nationale benadering. Er is geen vaste keten waarin registratie, opvang, medische zorg, geestelijke verzorging, verslavingszorg, scholing, werkbegeleiding en nazorg logisch op elkaar aansluiten. De ene organisatie doet dit. De andere doet dat. De ene stichting heeft ervaring met verslaafden, de andere met ex-gedetineerden, weer een andere met voedselhulp of tijdelijke opvang. Maar zonder gezamenlijke regie blijft veel werk hangen in goede bedoelingen.   Te weinig onderzoek en betrouwbare cijfers   Een ander knooppunt is het ontbreken van kloppende informatie. Er zijn onvoldoende betrouwbare statistieken. Er is te weinig diepgaand onderzoek naar de omvang, achtergronden en categorieën binnen de dak- en thuislozenpopulatie. Hoeveel mensen leven werkelijk op straat? Hoeveel zijn verslaafd? Hoeveel hebben psychische problemen? Hoeveel zijn oud, ziek of verlaten? Hoeveel zijn ex-gedetineerd? Hoeveel kunnen met begeleiding terug naar werk? Hoeveel hebben permanente zorg nodig? Zonder zulke gegevens blijft beleid wankel.   Nattevingerwerk is geen beleid   De aanpak van het probleem heeft over het algemeen te veel karakter van nattevingerwerk. Men ziet mensen op straat, men voelt maatschappelijke druk, men zoekt snel een plek, men regelt wat eten en bedden, en men noemt dat opvang. Maar opvang zonder diagnose is geen rehabilitatie. Een gebouw zonder zorgsysteem is geen oplossing. Een terrein buiten Paramaribo zonder deskundig personeel is geen hersteltraject.   Stichting De Stem als ervaringsbron   Het hiernavolgende verslag is mede gebaseerd op informatie verkregen van Stichting De Stem. Deze stichting maakt zich in de achter ons liggende drie decennia intensief en continu sterk voor de opvang en begeleiding van dak- en thuislozen. Juist zulke instellingen beschikken over ervaringskennis die in Suriname niet lichtvaardig terzijde mag worden geschoven. Zij hebben niet alleen over het probleem gesproken; zij hebben het jarenlang van dichtbij gezien. Zij kennen de geur van verwaarlozing. Zij kennen de taal van verslaving. Zij kennen de terugval na een korte verbetering. Zij kennen de wanhoop van familieleden. Zij kennen de agressie van ontregeling. Zij kennen de kwetsbaarheid van ziekte. Maar zij kennen ook de ontroerende momenten waarop iemand langzaam weer mens onder de mensen wordt. Zij zijn, op dit stuk, ervaringsdeskundigen bij uitstek.   Surinaamse barmhartigheid als kracht   Het dak- en thuislozenprobleem heeft Suriname iets belangrijks geleerd: Surinamers zijn barmhartig. Er zijn altijd mensen geweest die eten brengen, kleding geven, een matras regelen, een busrit betalen, een tijdelijk onderkomen zoeken of spontaan hulp aanbieden. Dat is niet gering. Dat is de zachte kracht van onze samenleving. Het bewijst dat het hart van de samenleving nog klopt.   Een goed hart alleen is niet genoeg   Maar het probleem heeft ons ook iets anders geleerd: een goed hart alleen is niet voldoende om de negatieve gang van zaken te keren. Barmhartigheid is noodzakelijk, maar niet genoeg om de koe bij de horens te vatten. Wie dak- en thuisloosheid werkelijk wil aanpakken, moet verder gaan dan incidentele hulp, noodopvang en goede bedoelingen. Een bord eten is belangrijk. Een dak boven het hoofd is belangrijk. Een schoon bed is belangrijk. Maar rehabilitatie vraagt veel meer dan dat. Rehabilitatie vraagt meer dan onderdak Om te rehabiliteren is er niet alleen een dak boven het hoofd nodig. Er is voeding nodig, maar ook verpleging. Er is lichamelijke verzorging nodig, maar ook geestelijke verzorging. Er is begeleiding nodig, maar soms ook bewaking. Er is scholing nodig. Er is opleiding nodig. Er is werkgelegenheid nodig. Er is dagstructuur nodig. Er is medische controle nodig. Er is psychologische ondersteuning nodig. Er is verslavingszorg nodig. Er is administratie nodig. Er is familieonderzoek nodig. Er is nazorg nodig. Wie mensen werkelijk wil helpen terugkeren naar de samenleving, moet niet alleen vragen: waar kunnen wij hen plaatsen? De echte vraag is: hoe kunnen wij hen herstellen?   Meer dan drugsverslaving alleen   Te vaak wordt het dak- en thuislozenvraagstuk versmald tot drugsverslaving. Drugs spelen in veel gevallen inderdaad een grote rol. Langdurig drugsgebruik sloopt lichaam en geest. Het tast de gezondheid aan, breekt het karakter af, vernietigt familiebanden, ondermijnt arbeidsgeschiktheid en maakt zelfstandigheid steeds moeilijker.   Maar het is in de meeste gevallen niet alleen drugsverslaving. Bij deze categorie landgenoten spelen onderliggende zaken een belangrijke rol.   De onderliggende oorzaken   Bij dak- en thuislozen spelen vaak meerdere problemen tegelijk. Denk aan tanende gezondheid, psychische ontregeling, ouderdom, armoede, trauma, verlatenheid, familieruzies, huiselijk geweld, schulden, schaamte, gebrek aan papieren, verlies van werk, verlies van woning en verlies van geloof in zichzelf. Velen zijn niet plotseling op straat beland. Zij zijn langzaam afgezakt. Eerst